وقتی صحبت از استنتهای قلبی میشود ، مردم اغلب میپرسند: «آیا آنها بیماریهای عروق کرونر قلب (CAD) را درمان میکنند؟»
خلاصه کلام اینکه، خیر. با این حال، استنت به درمان مشکل کمک میکند.
آنچه ما در مورد بیماری عروق کرونر قلب میدانیم این است که پلاک موجود در یک شریان، مسیر عبور خون در قلب را تنگ میکند و مانع از جریان آزاد خون میشود. برای فشرده کردن این پلاک، استنت با استفاده از یک کاتتر بالون (balloon catheter) در شریان قرار داده میشود که مسیر عبور خون را گشاد کرده و به از سرگیری جریان خون کمک میکند.
این عملکرد اساسی استنت قلبی است.
استنت قلبی یا استنت کرونری چیست؟
استنت کرونری یک ساختار کوچک و لوله مانند است که در مجرای مسدود شده شریان قرار داده میشود تا آن را باز نگه دارد. این استنت در درجه اول برای درمان بیماری عروق کرونر قلب استفاده میشود.انواع مختلفی از استنتها برای باز کردن شریانهای تنگ شده در قسمتهای مختلف بدن استفاده میشوند.
انسداد عروق قلب میتواند خطرناک باشد زیرا مانع جریان آزاد خون میشود. استنتهای قلب این انسدادها را باز میکنند، دیواره رگهای خونی را تقویت میکنند و گردش خون را بهبود میبخشند. این استنتها با دارو پوشانده شدهاند تا از گرفتگی و تنگ شدن رگها جلوگیری کنند.
قبل از بحث در مورد استنتها، درک این نکته مهم است که چرا ممکن است استفاده از آنها ضروری باشد. بیماری عروق کرونر قلب زمانی ایجاد میشود که رگهای خونی که اکسیژن و مواد مغذی را به عضله قلب میرسانند، معمولاً به دلایل زیر آسیب دیده یا بیمار شوند:
- کلسترول تجمع مییابد و رسوبات چربی (پلاک) در دیوارههای داخلی شریانها تشکیل میشوند.
- التهاب دیوارههای شریانی
- تجمع کلسیم در دیواره رگها
پلاک، که از رسوبات چربی تشکیل شده است، در داخل شریانها تجمع مییابد و آنها را باریکتر میکند. این وضعیت تصلب شرایین نامیده میشود. با باریک شدن شریانها، پلاک تجمع مییابد و در نهایت جریان خون را به طور کامل مسدود میکند. هنگامی که جریان خون به قلب کاهش مییابد، میتواند علائمی مانند موارد زیر ایجاد کند:
- درد قفسه سینه (آنژین صدری – angina)
- تنگی نفس
- حمله قلبی (انفارکتوس میوکارد – myocardial infarction)
- نارسایی قلبی
چه کسانی به استنت کرونری نیاز دارند؟
استنتهای کرونری (Coronary stent) برای بیمارانی که مشکلات قابل توجه شریان قلبی دارند که جریان خون به عضله قلب را کاهش میدهد، توصیه میشوند. کاندیداهای معمول عبارتند از:
- بیمارانی که دچار حمله قلبی شدهاند، نیاز به درمان فوری برای باز کردن شریانهای مسدود شده دارند.
- بیمارانی که علیرغم مصرف دارو، همچنان درد قفسه سینه (آنژین صدری) دارند.
- بیمارانی که بر اساس آزمایشهای تشخیصی، تنگی شدید عروق کرونر، معمولاً بیش از ۷۰٪، در آنها تشخیص داده شده است.
- بیماران مبتلا به ضایعات عروق کرونر از طریق تصویربرداری تخصصی یا روشهای تشخیصی، در معرض خطر بالا شناسایی میشوند.
ملاحظات مهم درباره استنتگذاری
استنت گذاری اغلب برای بیمارانی که یک یا دو شریان مسدود دارند انتخاب میشود. با این حال، بیمارانی که شرایط پیچیدهتری دارند ممکن است به درمانهای جایگزین مانند جراحی نیاز داشته باشند. این شرایط عبارتند از:
- گرفتگی رگهای متعدد.
- بیماری که شریان کرونری اصلی چپ را درگیر میکند.
- دیابت همراه با بیماری پیچیده عروق کرونر قلب.
- کاهش شدید عملکرد قلب.
از آنجایی که علائمی مانند درد قفسه سینه یا ضربان قلب نامنظم میتوانند علل مختلفی داشته باشند، ارزیابی کامل توسط متخصص قلب ضروری است. بر اساس سلامت کلی بیمار، وضعیت شریان و عوامل خطر، این ارزیابی به تعیین مناسبترین درمان، چه استنتگذاری، جراحی یا دارو، کمک میکند.
آنژیوپلاستی عروق کرونر (coronary angioplasty) چیست؟
یک استنت از طریق فرآیندی به نام آنژیوپلاستی کرونری در بدن بیمار قرار داده میشود. یک لوله کوچک به نام کاتتر بالون از طریق شریان فمورال پا یا شریان رادیال بازو وارد میشود. سپس این کاتتر بالون به سمت قلب پیشروی میکند و به آئورت میرسد، که شریان اصلی است که خون را از قلب به سایر قسمتهای بدن شما منتقل میکند.
پس از شناسایی ناحیه انسداد، سیمی که حاوی استنت است از طریق همان مسیری که کاتتر بالوندار قرار دارد، وارد میشود. سپس استنت قرار داده شده و با کمک یک بادکنک باد شده، به اندازه شریانی که قرار است در آن قرار گیرد، منبسط میشود. پس از قرار دادن استنت، کاتتر و سیم خارج میشوند.
بیایید نگاهی به نحوهی عملکرد این عملکرد در انواع مختلف استنتهای قلبی بیندازیم :
استنت فلزی لخت (Bare Metal Stent)
یکی از اولین و رایجترین استنتهای قلبی (cardiac stents)، استنت فلزی ساده است. این استنت از جنس فولاد ضد زنگ ساخته شده و هیچ پوشش خاصی ندارد. این استنت برای آنژیوپلاستیهای جزئی استفاده میشود. پس از قرار دادن استنت در شریان، بافت اطراف آن رشد میکند و آن را در جای خود نگه میدارد. تنها عیب این استنت این است که بافت اسکار میتواند در اطراف آن رشد کند و شریان را دوباره مسدود کند.
مزایا: برای آنژیوپلاستی سریع و آسان بهترین گزینه است و حداقل زمان مورد نیاز برای رقیق کردن خون را کوتاه میکند.
استنت آغشته به دارو (Drug Eluting Stent-DES)
برای جلوگیری از عوارض ناشی از استنت فلزی ساده، استنت آغشته به دارو با دارویی پوشانده شده است که مانع از ایجاد بافت اسکار در دیواره شریان میشود. این استنت همچنین خطر تنگی مجدد را کاهش میدهد اما ممکن است منجر به لخته شدن خون شود.
مزایا : از ایجاد بافت اسکار در دیواره شریان جلوگیری میکند و احتمال انسداد شریان را کاهش میدهد.
استنت زیستمهندسیشده (Bio-Engineered Stent)
استنت زیستمهندسیشده با هیچ دارویی پوشانده نشده است، که روند بهبود را تسریع میکند. این امر به دلیل آنتیبادی روی سطح استنت امکانپذیر است که سلولهای پیشساز اندوتلیال (EPC) را جذب میکند. این سلولها از مغز استخوان میآیند و بهبود طبیعی را تسریع میکنند.
مزایا: از لخته شدن خون زودهنگام و دیرهنگام جلوگیری میکند، در مقایسه با DES، پوشش سلولی را سریعتر بهبود میبخشد.
داربست عروقی زیست جذب شونده (Bioresorbable Vascular Scaffold-BVS)
این استنت با یک پوشش آغشته به دارو روی یک پلتفرم داربست حلشونده پوشانده شده است که بدن به مرور زمان آن را جذب میکند. دارو در سیستم بدن عمل میکند و از تنگی مجدد جلوگیری میکند. داربست به بخشی از بدن تبدیل میشود که احتمال انسداد مجدد را کاهش میدهد. با این حال، روند بهبودی پس از این استنت بسیار کند است.
مزایا: از تنگ شدن مجدد شریانها، حرکت خود به خودی به جلو و عقب در دیواره رگهای خونی جلوگیری میکند.
استنت درمانی دوگانه (Dual Therapy Stent-DTS)
استنتهای DTS یکی از بهترین استنتها هستند زیرا تمام مشکلاتی را که بیماران در استنتهای ذکر شده در بالا با آن مواجه هستند، برطرف میکنند. این استنت همان مزایای DES را ارائه میدهد و داروی موجود در آن دارای فناوری بهبود فعال است.
ممکن است متوجه الگویی شده باشید که استنتهای دارای دارو در مقایسه با استنتهای بدون دارو، مزایای بهتری ارائه میدهند. برای فهمیدن اینکه کدام استنت برای شما بهترین عملکرد را دارد، با متخصصی مانند دکتر شاهرخ تقوی مشورت کنید. او به عنوان یکی از بهترین متخصصان قلب در تهران، بر اساس وضعیت رو به وخامت قلب شما، توصیههای مناسبی را به شما ارائه خواهد داد.
موثرترین راه برای مدیریت بیماری قلبی، پیشگیری است، نه تکیه صرف بر استنتهای کرونری که پیشرفتهای پزشکی مهمی هستند. برای محافظت از قلب خود، مرتباً عوامل کلیدی سلامت مانند فشار خون، کلسترول، قند خون و BMI را کنترل کنید. عادات سالم برای قلب مانند تغذیه متعادل، ورزش منظم، مدیریت استرس و ترک سیگار را در پیش بگیرید. اگر علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا خستگی غیرمعمول را تجربه کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. تغییرات کوچک و مداوم در سبک زندگی میتواند خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر را تا حد زیادی کاهش دهد و ممکن است به شما در جلوگیری از درمانهای تهاجمی کمک کند. سفر سلامت قلب خود را از امروز آغاز کنید!